Selulosa boleh dikatakan sebatian organik yang paling banyak di Bumi, terutamanya dihasilkan oleh tumbuhan. Sebagai komponen struktur utama dinding dan tisu sel tumbuhan, selulosa ialah polimer rantai panjang semula jadi yang memainkan peranan penting, walaupun tidak langsung, dalam rantai makanan manusia. Ia mempunyai pelbagai aplikasi perindustrian, termasuk dalam makanan veterinar, pemprosesan kayu dan kertas, tekstil, dan terutamanya industri farmaseutikal dan kosmetik sebagai eksipien.
Disebabkan struktur kimianya yang serba boleh, selulosa boleh diubah suai secara kimia untuk menghasilkan pelbagai derivatif separa sintetik. Antaranya, eter selulosa dan ester selulosa adalah dua kumpulan utama. Polimer berasaskan selulosa ini berbeza dalam sifat fizikokimia dan mekanikalnya, menjadikannya sesuai untuk pelbagai aplikasi farmaseutikal seperti sistem penghantaran ubat, formulasi tablet, biopelekat, agen pemekat, dan bahan salutan pembentuk filem.
Selulosa mikrokristalin (MCC) ialah bentuk selulosa tulen yang paling banyak digunakan dalam aplikasi farmaseutikal. Ia adalah eksipien gred farmaseutikal pelbagai fungsi yang dinilai untuk kebolehmampatan yang sangat baik, kapasiti pengikatan dan penggunaan dalam kedua-dua proses granulasi basah dan kering. Gred MCC berbeza dalam saiz zarah dan kehabluran, menjejaskan aliran dan tingkah laku mekanikalnya. Versi lanjutan, seperti MCC silicified (SMCC) dan MCC-II, menawarkan sifat mampatan dan aliran yang dipertingkatkan.
Bentuk selulosa tulen lain termasuk selulosa serbuk (PC) dan selulosa serbuk kehabluran rendah (LCPC). Ini juga digunakan sebagai pengikat tablet dan disintegran kerana lengai dan keserasian yang baik.
Selulosa yang dijana semula, biasanya dihasilkan melalui proses viscose, membentuk filem lutsinar yang dikenali sebagai selofan. Selepas rawatan kimia dan penambahan plasticizer, filem ini menjadi tahan lama, elastik dan serasi untuk pembungkusan farmaseutikal kerana sifat penghalang dan kejelasannya.
Eter selulosa adalah berat molekul tinggi, polimer larut air yang diperoleh dengan menggantikan atom hidrogen kumpulan hidroksil selulosa dengan alkil atau kumpulan alkil yang digantikan. Polimer ini digunakan secara meluas sebagai agen pembentuk filem, pengubah kelikatan, dan eksipien penghantaran ubat.
Eter selulosa seperti HPMC, HPC, dan EC adalah eksipien polimer utama dalam rumusan pelepasan berterusan. Polimer ini membolehkan pelepasan ubat yang berpanjangan melalui pembentukan gel, sistem osmotik, atau mekanisme hakisan matriks. Keupayaan mereka untuk mengekalkan tahap ubat terapeutik dalam tempoh yang panjang meningkatkan pematuhan pesakit dan mengurangkan kekerapan dos.
Ester selulosa umumnya tidak larut dalam air dan mempamerkan keupayaan membentuk filem yang sangat baik, menjadikannya sesuai untuk salutan enterik dan sistem penghantaran mikroliang.
Ester selulosa ialah bahan utama dalam teknologi salutan farmaseutikal, termasuk formulasi bersalut enterik dan pelepasan mampan. CAP dan HPMCP, khususnya, lebih disukai kerana ketahanan mereka terhadap cecair gastrik dan keupayaan untuk mengawal profil pelepasan dadah.
| Hartanah | Eter Selulosa | Ester Selulosa |
|---|---|---|
| kelarutan | Biasanya larut air | Umumnya tidak larut dalam air |
| Aplikasi utama | Kawalan kelikatan, sistem matriks, salutan filem | Salutan enterik, filem mikroporous |
| Contoh Utama | HPMC, HPC, CMC | CAP, CAB, HPMCP |
Ester selulosa tak organik seperti selulosa nitrat (pyroxylin) adalah kurang biasa disebabkan oleh had keselamatan dan keterlarutan. Walau bagaimanapun, ia digunakan dalam aplikasi khusus seperti:
Selulosa dan derivatifnya amat diperlukan dalam sains farmaseutikal moden. Daripada pengikat dalam tablet kepada polimer salutan dalam sistem enterik dan pelepasan mampan, peranannya adalah asas dan pelbagai. Apabila teknologi farmaseutikal berkembang, polimer berasaskan selulosa akan terus mendapat perhatian melalui inovasi terbitan baharu dan teknik aplikasi.
